Монголчууд өвлийн адаг сарын сүүлчийн өдөр битүүлдэг. Битүүлэх гэдэг нь билгийн улирлын сар бүрийн гучинд тэнгэрт сар үл үзэгдэх битүү харанхуй байдгаас үүдэн “лавай” хэмээх өвлийн адаг сарын, буцаж байгаа буурал жилийн отголох өдрийг тэмдэглэхийг хэлнэ.
Лавай гэдэг нь өвлийн адаг сар юм. Монгол хүн битүүний өдрөөс өмнө хуучин өр авлагаа дуусгадаг заншилтай. Хүн амьтнаас зээлсэн мөнгө зоос, эд мал байвал даруйхан эргүүлэн өгч, урьд хэрэлдэж эв түнжин эвдэрсэн хэн хүнтэй зориуд уулзан учирч, эв эеэ засдаг. Лавай сарын 29-нд айл хотлоороо бурхан шүтээнээ тахиж, гэр орныхоо тоос шороог гүвж, утаа хийг цэвэрлэн, хог буртгийг нь цэвэрлэн цэмцийлгэдэг.
Эмэгтэйчүүд нь өдөр исэг цагаагаа бэлтгэж, үдээс хойш ширээндээ идээ будаагаа тавина. Эрэгтэйчүүд хүлэг сайн морьдоо барилж, хур дэлийг нь сумлан засч, тоног баавар нь гялалзсан шинэ эмээлээ зэхдэг. Битүүний орой өрхийн тэргүүн хонь малаа хотлуулаад гэрийнхээ баруун тотгон дээр цагаан чулуу, цэвэрхэн мөс тавьдаг. Зүүн тотгоныхоо дээр өргөст харгана тавих заншилтай. Мөсийг нь Лхам бурханы унааг услана гэж тавьдаг бол цагаан чулуу нь сайн зүгийн сахиусны эздийг гэртээ орох үүд хаалгыг нээж байгаа хэрэг юм. Өргөст харгана нь муу зүгийн ад чөтгөрийг хорлолыг хаахын бэлгэдэл аж.
Битүүний орой идээнийхээ дээжийг бурхан тахилдаа тавьж, галдаа өргөсний дараа гэрийн эзэнд цайныхаа дээжийг аягална. Тавиас дээш настанд сархад хүртээдэг ёстой. Битүүний зоог эрүүг нь заагаагүй хонины толгой юм уу, өвчүү байдаг. Битүүний орой махаа чанаж, бууз жигнэж, банш чанаж, шөлний будаа хийж, бууз, баншнаасаа айлуудад битүүлэг хэмээн хүүхдээр хүргүүлдэг.Битүүний идээ будаагаа идэж уусны дараа үлгэр тууль ярихаас хэлээд, шагайгаар алаг мэлхий өрөх, морь тэмээ уралдуулах, дөрвөн бэрх орхих, тэмээ цохих булга нуух, хорол зэндмэн зэрэг тоглоом тоглодог.
Эх сурвалж: “Монгол ёс заншлын дунд тайлбар толь”
АНХААРУУЛГА
Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд word.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
word.mn сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.
Таныг word.mn сайтад зочлон өөрийн санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж байгаад баярлалаа.
A$AP Rocky, Рианна хоёр анхны хүүхдээ өлгийдөн авна
Moon Dance хамтлаг ДАШТ-ий зургаадугаар байрт шалгарав
П.Шүүдэрцэцэг “Miss Asia USA” тэмцээний тэргүүн миссээр шалгарлаа /фото/
Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Ун: АНУ-тай "яриа хэлэлцээ хийх, ялангуяа "сөргөлдөөнд бүрэн бэлтгэлтэй байх" шаардлагатай гэж мэдэгджээ
Ханхүү Харри, Меган нар хоёр дахь хүүхдээ өлгийдөн авчээ
Фото: Оскар 2021 Улаан хивсний ёслол
Н.Түвшинбаяр коронавирусийн халдвар авсан тул ШШГЕГ-ын эмнэлэгт эмчлүүлж байна
СТА Г.Амгаланбаатар: Коронавирус тусаад эдгэрсэн ч нийгмээрээ нулимах вий гэж айдаг юм байна
Д.Болд: Би сураггүй алга болоогүй
Ж.Гүррагчааг ОХУ-ын төрийн дээд одонгоор шагнажээ
“Grammy Awards-2021” шилдгүүд тодорлоо
Шинэ уран бүтээл: МУАЖ С.Батсүх - Хотын хүүхнүүд
Иргэн Т.Дэлгэрмөрөн өөрийгөө л баллаад байх юм
Монгол Модел Ж.Энэрэл Mercedes-Benz C-Class-ийн нүүр царай боллоо
ФАУСТ-Аз жаргалын томъёог түгээхээр дахин ирлээ
Бун Жүн Ху “Шимэгч” киноныхоо үргэлжлэлийг бичиж дуусчээ
ХУНТАЙЖ ХАРРИ, МЕГАН НАР ХОЁР ДАХЬ ХҮҮХДЭЭ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА
Дэлхийн аварга М.Уранцэцэг Гиннесийн номд бүртгэгджээ
“The Hu” хамтлаг “Metal Hammer” сэтгүүлийн тэргүүн нүүрэнд гарчээ
"Улаанбаатарын мөнгөн шөнө-Баярын мишээл 2021” хөтөлбөр маргааш үзэгчдэд хүрнэ
